Polska należy do grupy krajów, w których więzienna służba zdrowia znajduje się w strukturze służby więziennej i jest odpowiedzialna za opiekę zdrowotną nad osobami pozbawionymi wolności w jednostkach penitencjarnych.


Autor artykułu:
Halina Strzelecka

Pedagog, specjalista w zakresie Edukacji Zdrowotnej i Promocji Zdrowia. Koordynator programów zdrowotnych realizowanych przez więzienną służbę zdrowia, a także inicjator i realizator wielu projektów szkoleniowych, kierowanych do funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. W 2013 roku została uhonorowana ‚Czerwoną Kokardką’ – nagrodą przyznawaną za szczególne zaangażowanie i zasługi na rzecz osób żyjących z HIV i chorych na AIDS w Polsce. Autorka i współautorka wielu publikacji oraz prac badawczych dotyczących problematyki HIV/AIDS. Członek zespołu Fundacji EDUSA.


Wśród pacjentów więziennej służby zdrowia można wyodrębnić kilka szczególnych grup biorąc pod uwagę kryteria epidemiologiczne: pacjenci zakażeni wirusem HIV, chorzy na gruźlicę, z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawni i zwiększająca się rokrocznie grupa, którą tworzą osoby uzależnione od alkoholu i narkotyków. Pacjenci zakażeni wirusem HIV mimo, że należy podkreślić duże zmiany jakie nastąpiły w traktowaniu tej grupy więźniów od 1989 roku, kiedy wykonywano badania przesiewowe i izolowano nosicieli w trakcie odbywania kary, nadal stanowią w opinii personelu więziennego i osadzonych, grupę pacjentów „kontrowersyjnych” i „zagrażających” ich zdrowiu. Biorąc pod uwagę specyficzną populację, jaką stanowią osoby pozbawione wolności, ich uwarunkowania psychospołeczne często uzależnienie od alkoholu i narkotyków, niehigieniczny tryb życia, brak właściwych nawyków żywieniowych, powodują, że pobyt w więzieniu niesie ze sobą ryzyko kontaktu z całym szeregiem niebezpiecznych chorób zakaźnych, w tym również przeniesionych drogą krwi. W związku z tym pracownicy Biura Służby Zdrowia Centralnego Zarządu Służby Więziennej postanowili stworzyć i zrealizować program badawczy, który oszacowałby skalę zagrożenia zakażenia wirusem HIV, rozmiary istniejących zakażeń wirusami WZW typu A i B wśród więźniów oraz dostarczyłby danych na temat postaw, zachowań i wiedzy zarówno osadzonych, jak i personelu Służby Więziennej. Działający wówczas Oddział Terenowy w Warszawie Polskiego Towarzystwa Oświaty Zdrowotnej (funkcjonujący w obrębie Służby Więziennej) w oparciu o umowę z niemieckim instytutem naukowym WIAD, we współpracy z Więzienną Służbą Zdrowia, Centralnym Zarządem Służby Więziennej oraz Europejską Siecią Przeciwdziałania Narkomanii i Infekcjom w Zakładach Karnych (ENDIPP), w oparciu o grant Komisji Europejskiej, a także dzięki uprzejmości całego szeregu partnerów, przeprowadził badanie „Zdrowie w więzieniu”, którego wyniki określiły poziom występowania chorób zakaźnych w polskich jednostkach penitencjarnych oraz posłużyły do opracowania adekwatnych procedur profilaktycznych. Badanie miało charakter ankietowy; dotyczyło zarówno personelu więziennego (836 osób), jak i osób pozbawionych wolności (2009 osób). Dodatkowo od tych ostatnich, po uzyskaniu pisemnej zgody, pobrano krew, na obecność antygenów HbS i przeciwciał A-HCV (wirusowego zapalenia wątroby typu B i C). Udział w badaniu był całkowicie anonimowy i nieobowiązkowy. Badania próbek krwi zakończono w pierwszej dekadzie grudnia 2006 r. Program przeprowadzono w drugiej i trzeciej dekadzie listopada 2006 r. Analizę ukończono w I kwartale 2007 r.

Pełny tekst